Biến tần, Inverter cho hệ thống năng lượng mặt trời

Posted by at 7 Tháng Mười Một, at 14 : 55 PM in

Biến tần, Inverter cho hệ thống năng lượng mặt trời

Biến tần – Inverter cho hệ thống năng lượng mặt trời

Là một bộ phận chuyển dòng điện một chiều trong bình tụ điện (battery) ra dòng điện xoay chiều (ac) 120V/240V. Phần lớn hệ thống năng lượng mặt trời cung cấp dòng điện một chiều đều chứa trong bình tụ điện (battery). Hầu hết các thiết bị đồ dùng trong nhà như neon, tủ lạnh, máy lạnh, ti vi… đều dùng điện xoay chiều, do đó cần một bộ biến điện để chuyển dòng điện một chiều (12V) trong bình tụ điện ra dòng điện xoay chiều sử dụng theo tiêu chuẩn thông thường (120V, 60Hz hoặc 220V, 50Hz). Thông thường bộ biến điện có công suất đủ cung cấp cho các ứng dụng tiêu dùng và không phí phạm công suất. Bộ phận này là bộ phận có cấu tạo điện tử, nhận dòng điện một chiều (12V DC) trong bình tụ điện (battery) ra dòng điện xoay chiều (120V/240V – AC).

Phần lớn bộ biến tần (Inverter) cung cấp dòng điện xoay chiều 120V AC, nhưng tùy theo vùng điện thế đòi hỏi, bộ biến điện (Inverter) được sắp đặt nối tiếp hay song song để cung cấp dòng điện xoay chiều cho cả 120VAC/ 220VAC. Nếu là dòng điện xoay chiều 120VAC cũng có thể dùng bộ biến đổi (transformer) để cung cấp 220V AC.

Sự thất thoát hiệu năng công suất của năng lượng mặt trời có thể từ 10% – 20% nếu không có kinh nghiệm về thiết kế mạch điện điện tử và nguyên lý hệ thống năng lượng mặt trời.

- Được thiết kế với nhiều cấp công suất từ 0,3KVA-10KVA.

- Inverter có nhiều loại và cách phân biệt chúng bằng dạng sóng của điện áp đầu ra: dạng sóng hình sin, giả sin, sóng vuông, sóng bậc thang…

Hoạt động của bộ biến tần inverter trong hệ thống năng lượng mặt trời. – Biến tần Mitsubishi

Bộ nghịch lưu biến đổi công suất một chiều thành xoay chiều. Nhiều bộ biến đổi cho phép vận hành hai chiều, nghĩa là cả chỉnh lưu và nghịch lưu. Nói chung các bộ biến đổi có điện áp 12, 24, 48, 120 hay 240V DC, 220V hoặc 110V AC.

Do điện mặt trời có giá trị thấp và tuy là điện một chiều nhưng giá trị lại thay đổi theo điều kiện bức xạ của mặt trời do đó để có thể nạp vào ắc-quy hoặc biến đổi xoay chiều người ta phải sử dụng bộ tăng áp DC/DC. Tín hiệu vào của bộ biến đổi này khoảng 12V và tín hiệu ra khoảng 145V. Đó là giai đoạn 1: là giai đoạn chuyển đổi từ một chiều sang một chiều.

Sang giai đoạn thứ hai là giai đoạn biến tần thực tế. Nó chuyển đổi điện áp DC cao sang điện áp xoay chiều AC (110V – 225V AC, tần số 60Hz hay 50Hz AC).

Bộ nghịch lưu làm việc trong hệ thống pin mặt trời làm việc độc lập.

Các bộ nghịch lưu lý tưởng cho hệ thống pin mặt trời làm việc độc lập cần có:

- Điện áp ra hình sin

- Điện áp và tần số nằm trong giới hạn cho phép

- Có khả năng hoạt động khi điện áp vào biến thiên rộng

Có khả năng điều chỉnh điện áp ra:

- Sóng hài nhỏ

- Hiệu suất cao ở các tải nhỏ

- Có khả năng chịu quá tải ngắn hạn

- Bảo vệ quá điện áp, điện áp thấp, bảo vệ tần số, ngắn mạch

- Có khả năng chịu xung

- Tổn hao có tải và không tải thấp

- Điện áp ngắt nguồn ắc-quy thấp

- Nhiễu âm và nhiễu radio thấp

Thường bộ nghịch lưu nguồn áp dạng một pha hoặc ba pha với kỹ thuật điều biến sóng chữ nhật, gần chữ nhật hoặc PWM.

Nếu dụng cụ gia dụng đòi hỏi sóng hình sin, do vậy kỹ thuật điều biến PWM được sử dụng rộng rãi.

Hình 2.4 trình bày sơ đồ các bộ nghịch lưu một pha, trong đó ở hình 2.4a là sơ đồ bán cầu và ở hình 2.4b là sơ đồ cầu.

 so do ban cau

Sơ đồ cầu nghịch lưu ba pha được trình bày trên hình 2.5 đầu ra nối với máy biến áp tam giác-sao không.

 so do ban cau 1

Hình 2.5. Sơ đồ cầu nghịch lưu ba pha

Dạng sóng đầu ra:

Phần lớn các loại Inverter này đều có kích thước và trọng lượng nhỏ hơn so với loại Inverter còn lại nếu có cùng công suất do không sử dụng biến áp sắt từ có kích thước lớn, một phần còn lại của các loại Inverter biến đổi hai bước có thê có trọng lượng lớn bởi chúng sử dụng biến áp sắt rừ thông thường dành cho việc nạp ắc-quy.

Hình 2.10 cho ta các dạng sóng đầu ra cơ bản của bộ Inverter

song sin

Hình 2.6: Dạng sóng đầu ra

Trên hình, có ba dạng sóng cơ bản ta thường thấy trong các bộ Inverter:

+ Đường số 1 là sóng hình sin (hay thường gọi là sóng sin chuẩn).

+ Đường số 2 là dạng sóng xung vuông.

+ Đường số 3 là đường mô tả theo sóng sin.

Về biên độ sóng, mức điện áp của sóng sin ở lưới điện 220V dân dụng tại đỉnh trên là 330V, còn dạng mô phỏng sin (modified sine wave) và loại xung vuông (square wave) thì có mức điện áp thấp hơn.

Chính vì các mức điện áp đỉnh này nên việc đo điện áp đầu ra của các loại Inverter bằng đồng hồ hiển thị số loại bình thường sẽ không chính xác bởi chúng thường đo theo mức điện áp đỉnh rồi chia cho căn 2, muốn đi chuẩn thì nên dùng một số loại đồng hồ kim hay đồng hồ có chức năng đo RMS. Lưu ý thêm về điều này là nếu ta dùng bộ Inverter dạng mô phỏng hoặc dạng xung vuông với một bộ ổn áp như kiểu Lioa thì sẽ cho ra các mức điện áp cao với mức năng lượng lớn và chắc chắn sẽ gây cháy các thiết bị điện trong gia đình bạn.

Theo cách thức hoạt động của các loại Inverter mà chúng có các dạng sóng đầu ra khác nhau. Ta sẽ xem với các loại nguyên lý nào thì sẽ cho ra dạng sóng gì sau đây.

- Loại thứ nhất:

Có nguyên lý giống như đã mô tả như trên đầu ta đã trình bày – nhưng có một mạch tạo ra mẫu sóng sin rồi sau đó khuếch đại chúng lên bằng các transistor công suất và biến áp. Về nguyên lý, thì cách này có thể thực hiện được, nhưng trên thực tế người ta không hoặc hiếm khi áp dụng chúng vì chúng gây tổn hao nhiều công suất cho hình sin ấy – dẫn đến bộ kích có hiệu suất rất là thấp. Lý do hiệu suất thấp bởi nguyên lý này hoạt động giống như một bộ amply công suất lớn mà đặc tính của các transistor thông thường có tổn hao thấp nếu như chỉ ở hai trạng thái: đóng hoặc mở, còn ở trạng thái đóng một phần thì transistor sẽ tỏa ra nhiều nhiệt và hiệu suất sử dụng thấp.

Tuy nhiên, nguyên lý hoạt động này lại thường áp dụng cho các loại Inverter tạo ra sóng vuông hoặc sóng mô phỏng sóng sin. Do sự hoạt động của transistor để tạo ra sóng vuông hoặc mô phỏng sóng sin là đóng hoặc mở hoàn toàn nên với nguyên lý này áp dụng cho các loại Inverter “không sin” là phù hợp.

Đặc điểm nhận biết của loại hoạt động theo nguyên lý này là ở cuộng sơ cấp (cuộn dây có kích thước lớn để có thể cho dòng tới vài chục ampe chạy qua) có ba đầu dây ra: một đầu là điểm giữa được nối với cực dương hoặc cực âm của ắc-quy, đầu còn lại đấu với các transistor.

- Loại thứ hai:

Tạo ra dạng sóng sin bằng cách sử dụng các cầu chỉnh lưu H để cho ra các dạng sóng xoay chiều ở mức điện áp thấp (mức điện áp của ắc-quy) rồi sử dụng biến áp sắt từ để biến đổi chúng thành mức điện áp 220V AC sử dụng thông thường. Nguyên lý này thường thấy ở nhiều loại Inverter thông dụng trên thị trường của các thượng hiệu như: MAXQ, Netca, Apollo…

Đặc điểm dễ nhận dạng Inverter hoạt động theo nguyên lý này là các đầu vào sơ cấp của biến áp sắt từ chỉ có hai đầu dây (thay vì ba như loại sóng vuông hay mô phỏng).

- Loại thứ ba:

Việc tạo ra sóng sin được thực hiện nhờ vào việc điều tiết tại 4 transistor đầu ra. So với loại Inverter điện từ đã nói ở trên thì do điều tiết ở dạng sóng ở phần điện đầu ra nên dòng điện cần điều chỉnh nhỏ hơn (ví dụ 1000VA thì dòng chỉ khoảng 5A), do vậy nhiệt hao phí thấp hơn so với điều chỉnh ở phần điện áp thấp (12, 24 V DC…) với dòng vài chục ampe – chính vì vậy mà kết hợp sử dụng các biến áp xung có hiệu suất cao ở tầng trước nên các bộ Inverter loại này có hiệu suất cao, có thể đạt trên 80% đến 85% hoặc cao hơn tùy thuộc vào công suất và loại tải.

Trong cả hai loại trên chất lượng sóng sin hoàn toàn phụ thuộc vào việc điều khiển các transistor, nếu như các bước điều khiển được băm càng nhỏ thì sóng càng có chất lượng tốt. Không những thế, việc điều chỉnh điện áp và dạng sóng tùy theo mức tải cũng rất phức tạp, chính do vậy mà chỉ với các nguyên lý cơ bản trên mà mỗi hang sản xuất khác nhau lại có cách làm khác nhau (hoặc ngay cùng một hang cũng có các cách thiết kế khác nhau để phù hợp với nhu cầu sử dụng của từng đối tượng) và chất lượng điện đầu ra khác nhau.

- Ảnh hưởng của dạng sóng không sin tới các thiết bị tiêu thụ điện:

Bởi dạng sóng đầu ra của các Inverter không hoàn toàn với dạng sóng của lưới điện dân dụng (tức hình sin) nên chúng có thể gây ảnh hưởng tới một số thiết bị sử dụng điện, một số thiết bị khác lại hoàn toàn không ảnh hưởng bởi dạng này.

Dạng sóng vuông thường gây khó khăn cho sự hoạt động của các thiết bị điện có tính chất cảm kháng – chủ yếu là các động cơ điện (ở trong quạt, điều hòa, tủ lạnh, máy bơm nước…). Nếu như với sóng sin chuẩn, các động cơ điện hoạt động một cách mượt mà thì với dạng sóng xung các động cơ làm việc với hiệu suất kém hơn, phát tiếng kêu và có thể nóng hơn bình thường. Nguyên nhân có thể do sự chuyển đổi mức điện áp của sóng vuông khiến từ trường các cuộn dây cũng thay đổi đột ngột, dẫn đến các roto làm việc cũng có mô men thay đổi đột ngột: tăng đột ngột (khi trạng thái từ 0V đến mức cực đại) hoặc hãm cực đại (về mức 0V) vàdẫn đến hiệu suất làm việc kém và các cuộn dây làm việc thường bị nóng.

Tùy thuộc vào chất lượng và các đặc điểm riêng các động cơ điện mà có các ảnh hưởng sau:

Nếu động cơ có chất lượng không cao (định vị cuộn dây không chắc chắn, lõi sắt không chặt…), do sự biến thiên đột ngột giữa các mức điện áp nên cuộn dây và lõi thép không chặt sẽ bị rung, gây ồn.

Nếu roto có quán tính không lớn (đa số quạt bàn, quạt cây đều nằm trong trường hợp này) vì chính bản thân các roto quay không đều (thời điểm điện áp xung cao thì các roto có mô men lớn – nhưng nó chưa kịp thay quay theo phù hợp thì mô men đó bị ngắt vì đến thời điểm điện áp xuống thấp, do quán tính thấp nên tốc độ quay lại giảm đi, rồi lại đến mức điện áp cao.. .cứ như vậy liên tục nên roto quay một cách giật cục không đều như đối với dòng điện có dạng sin chuẩn (tuy nhiên điều này không nhìn thấy được bằng mắt thường bởi sự quay giật cục đó xảy ra rất nhiều lần trong một giây).

Đối với loại động cơ có trọng lượng roto lớn thì hiện tượng quay giật cục xuất hiện rõ nét hơn trong thời điểm khởi động và sẽ giảm dần tới mức tối thiểu khi tới đã đạt tốc độ quay.

Như vậy, trong đa số trường hợp khi sử dụng quạt với bộ Inverter ta nên sử dụng với tốc độ cao nhất của quạt để hạn chế sự giảm hiệu suất.

Cũng lưu ý thêm về đèn tuýp, bởi có hai loại được sử dụng rộng rãi hiện nay: loại đèn có chấn lưu dây quấn và loại dùng chấn lưu điện tử. Đối với đèn tuýp sử dụng chấn lưu điện tử thì chúng có cầu chỉnh lưu diot để chuyển thành điện một chiều trước khi dao động thành tần số cao để cung cấp cho bóng đèn (tương tự các loại đèn compact tiết kiệm điện cũng có các chấn lưu điện tử nằm ở đui đèn), vậy loại đèn này cũng sử dụng tốt với các bộ Inverter. Loại dèn tuýp còn lại sử dụng chấn lưu bằng các vòng dây quấn thông thường cùng với tắc te bật đèn khá khó khăn khi sử dụng với các bộ Inverter có các đầu ra là xung vuông.

Công Ty TNHH Một Thành Viên Kỹ Thuật Khang Huân

Trụ sở chính: 12/5C KP Nhi Đồng 2, Phường Dĩ An, Thị Xã Dĩ An, Tỉnh Bình Dương

Show room: 26 Đường V, Trung tâm hành chánh Dĩ An, Thị xã Dĩ An, Bình Dương

Điện Thoại: 0274 3736679 – 091 526 6339

Fax: 0274 3796512

Mã số thuế: 3701904739

Email: hoanguyen@khanghuantech.com

 

Xem thêm >>> Biến tần Schneider | Biến tần Hitachi

Gửi phản hồi